Fətullah Gülən
Fətullah Gülən

BARIŞ İNCƏ /BİR GÜN

 
CANLI BİR ŞAHİD, ARAZ ZEYNİYEV: BUNLAR İKİÜZLÜ DEYİL, MİN ÜZLÜ KRİSTALLARDIR

Nurçular, birlik olaraq, vəziyyətə görə davranma anlayışını əxlaqsızlıq olaraq görməz. Bu, məqsədə çatmaq üçün izlənilməsi lazım olan bir yoldur. Fərdi əlaqələrdə Nurçular, çox cana yaxın, açıq insanlardır, ancaq Nurçu olmayan insanlara qarşı ehtiyatlı davranarlar.

Araz Zeyniyev, Azərbaycanda Gülən Camaatı içərisinə girmək məcburiyyətində qalmış biridir və hazırda Hollandiyanın Groningen Universitetində Molekulyar Mikrobiologiya bölümü üzərinə araşdırmaçı olaraq işləyir. Nurçularla birlikdə yaşadığı dövrdən qəzetimizə bir yazı təqdim edən Zeyniyev, adının açıqlanmasında bir problem görmür. Öz adını saxlasa da istəyərlərsə onu hər şəkildə tapa biləcəklərini düşünür.

Camaatla nə vaxt və nə vəsiləylə tanış oldunuz?

1993-cü ildə Naxçıvanda açdıqları Özəl Türk Litseyində oxumaq üçün imtahanlara girdim. Beləcə özlərini “hizmet” (xidmət) deyə adlandıran nurçularla tanış oldum. Onları mən “nurçu” deyə xatırlamağı seçirəm.

Camaatla əlaqəniz qaç/neçə il davam etdi?

Təxminən 4 il sürdü…

İşıq evlərinə getdinizmi?

Nurçular özləri bu evləri “işıq evləri” deyil, “hizmet (xidmət) evləri” deyə xatırlayarlar. Bəli, bu evləri çox gördüm və kəsintisiz olaraq yarım il kimi bir müddət yaşadım. Xidmət evləri xaricində ana məkanları məktəb yurdlardır (yataqxanalar). Mən daha çox bu yataqxanalarda qaldım.

Necə bir təşkilatlanma strategiyası izləyirdilər?

Hər evdə bir “abi” (böyük qardaş) vardır. Bu böyük qardaşlar da məhəllədəki “bölgə imam”larına hesab verərlər. İmamların üstündə daha “büyük abi” dedikləri insanlar vardır. Bu insanlar ümumiyyətlə yerli “esnaf”lardır (ticarətcilər). Bu insanlar maddi dəstək verirlər. Daha yuxarısını çox bilmirəm. Ən başda məlum insan var təbii. Məktəblərdə də təşkilatlanma bənzərdir. Yataqxanalarda “belletmen” deyilən “abi”lər vardır.

Camaat içində və xaricində tərzləri fərqli idimi?

Mən Nur camaatını birlik olaraq belə tərif edərdim: İkiüzlü deyil min üzlü kristallar. Bunlar vəziyyətə görə davranma anlayışını birlik olaraq əxlaqsızlıq olaraq görməzlər. Bu məqsədə çatmaq üçün izlənilməsi lazım olan bir yoldur. Fərdi əlaqələrdə nurçularla çox cana yaxın, açıq insanlardır. Amma nurçu olmayan insanlarla çox ehtiyatlı davranarlar.

O evlərdən yetişən gənclər üçün iş imkanı, karier planı kimi imkanlar var idimi?

Nurçular üçün ən böyük “savab”, yaxşı bir Nurçuya iş imkanı təmin etməyə çalışmaqdır. Kurslar, məktəb, universitet yurdlarında işləyənlər böyük əksəriyyətlə “yaxşı Nurçulardır”. Peşə qabiliyyətləri çox əhəmiyyətli deyil. Yaxşı bir nurçu olması ən əhəmiyyətli meyardır. Onların deyimi ilə “mübarək insan” olması əhəmiyyətlidir.

Maddi qaynaqları nə idi? Şagird camaatı içində maddiyyat necə təmin edilirdi?

Əvvəl də ifadə etdiyim kimi ana qaynağın ənənəvi mühafizəkar, dindar dünya görüşünə sahib biznesmenlər olduğunu düşünürəm. Amma böyük qaynaq təmin edən çox böyük iş adamları da var. Bir də pul toplama yığıncaqları vardır Nurçuların. Olimpiadalara qatılan, müvəffəqiyyətli şagird adıyla məni liseydəykən belə bir yığıncağa aparmışdılar. Əvvəlcə uzun uzun Nurçuların etdiyi xidmətlərin nə qədər müqəddəs olduğundan dəm vurular, sonra da bəxşişlər toplanar. Evinin, bahalı avtomobilinin açarını verənlərin hekayəsini eşitdim.

Xüsusilə universitet seçkisində seçdikləri bir məktəb varmı?

Xüsusi bir universitet seçib oraya toplanmaq istədiklərini zənn etmirəm. Məqsədləri ən yaxşı universitetlərə getməkdir. ODTÜ, Bilkent, Boğaziçi bu vəziyyətdə gözdələri olmaqda… Amma Bilkentdə çox Nurçu olduğu izah edilər. Onun üçün Bilkentin adının Nurkent olaraq dəyişdirmək lazım olduğu zarafatları edilər.

Daha sonra camaatla bağlarınızı niyə qopardınız?

Həyat fəlsəfəmə, dünya görüşümə tamamilə tərs olduğu üçün. Mən Nurçuların içinə yaxşı təhsil məqsədiylə girmişdim. Sovetlər Birliyi ilə Azərbaycanın çökən təhsil sistemə çox yaxşı bir alternativi olaraq görülürdü. Həm Türkiyədən gələn haradasa eyni dili danışdığımız insanlar idi bunlar. Amma qısa bir zaman sonra məqsədlərinin təhsildən çox dini, xüsusisində Nurçuluğu yaymaq olduğunu gördük. Təhsil yalnız bir masqadır. Daha sonra ödənişsiz təhsil imkanı təmin etdikləri üçün içlərində qalmaq vəziyyətində qaldım. Təxminən birinci ildən sonra buranın mənim üçün yaxşı bir yer olmadığını düşünməyə başlamışdım, amma maddi qeyri-mümkünlüklər səbəbindən nurçuların içində qalmağa məcbur etmişdim.

İndi o keçmişinizə dair nələr hiss edirsiniz?

Həyatımın boşa keçirilmiş mənasız illərindən kənar deyil. Halbuki çox gözəl, içdən insanlar da tanıdım.

İzah etmək istədiyiniz xüsusi bir anınız, paylaşmaq istədikləriniz varsa izah edərsinizmi?

Biologiya olimpiadalarına qatılmaq üçün 3-4 şəxsiyyət bir qrupla biologiya müəllimimizin kontrolu altında imtahanlara çalışırdıq. Bir gün müəllim belə bir sual soruşdu, “Təkamül haqqında nə düşünürsünüz.” Biz də hamımız bir ağızdan təlaşla “Müəllimim, öyrənirik amma inanmırıq” cavabını vermişdik. Bu ümumiyyətlə Nurçu düşüncə tərzini əks etdirər. Müvəffəqiyyətli olmaq adına prinsiplərindən çox asanca imtina edə bilərlər. Başqa cür görünməkdə çox bir problemləri yoxdur.